Tuesday - Dec 06, 2016

Tìm hiểu Máy tính “ra kèo” bóng đá như thế nào ?


 

Theo biểu giá cá cược của nhà cái 12bet thì tỷ lệ trúng thưởng cho trận Chelsea – Arsenal ở Premiership cuối tuần này là 1,95 – 3,15 – 3,80. Nghĩa là nếu đặt cược 1 đồng vào kết quả Chelsea thắng và trúng, bạn sẽ thu về 1,95 đồng (2 con số còn lại cũng có ý nghĩa tương tự, ứng với kết quả hòa hoặc Arsenal thắng). Đây là kiểu “cá đơn”.

Ngoài ra, còn có rất nhiều kiểu cá cược khác như “cá chấp” (handicap, tức kiểu cá “đội A chấp nửa trái” phổ biến ở châu Á), cá đúp (cùng lúc tiên đoán 2 kết quả theo hình thức cá đơn), cá serie (đoán cả dãy kết quả theo hình thức cá đơn), cá lẻ (đoán các chi tiết riêng rẽ trong một trận đấu cụ thể, như tỷ số hiệp 1, cầu thủ ghi bàn trước, đội hưởng phạt góc trước), cá tỷ số (đoán tỷ số cụ thể)… Trong bài này, chúng tôi chỉ nói kỹ về cá đơn vì đây là hình thức cá cược phổ biến và ra đời sớm nhất ở các nền bóng đá phát triển, có ngành cá cược hợp pháp.

Nguyên tắc chung: tỷ lệ thưởng (như con số 1,95 nêu trên) càng thấp thì xác suất xảy ra sự kiện ứng với tỷ lệ ấy (Chelsea thắng) càng cao. Nhưng cụ thể hơn, ở tỷ lệ 1,95 – 3,15 – 3,80 thì khả năng “Chelsea thắng” cao hơn bao nhiêu so với khả năng “Arsenal thắng”? Từ đâu ra con số 1,95? Nếu con số này giảm xuống còn 1,90 thì 2 con số con lại sẽ tăng (hoặc giảm) một cách tương ứng như thế nào? Điều cần nói trước tiên là tất cả đều có quy luật. Ví dụ: nếu bạn thấy tỷ lệ cược trong một trận bóng đá là 1,95 – 3,15 – 5,00 (giống tỷ lệ nêu trên ở 2 số đầu nhưng khác ở số thứ 3) thì dứt khoát đấy là tỷ lệ… bịa. Nhà cái sẽ lỗ đậm nếu hứng chí “rà kèo” một cách ngẫu nhiên như thế.

Tất cả đều là trò chơi xác suất. Khi thả đồng xu xuống đất, xác suất ngẫu nhiên để bạn nhìn thấy mỗi mặt là 50%, hay 100% chia 2 (vì đồng xu có 2 mặt). Tương tự, thả hạt xí ngầu (có 6 mặt) vào chén, xác suất ngửa lên của mỗi mặt đều là 100% chia 6 tức khoảng 16,67%. Chúng ta hãy chơi trò cá cược: tỷ lệ thưởng cho những người dự đoán mặt nào của đồng xu ngửa lên phải là “1 ăn 2” (đặt 1 đồng, nếu trúng sẽ nhận lại 2 đồng, gồm cả 1 đồng “vốn” đã đặt). Tương tự, tỷ lệ thưởng cho người đoán trúng mặt nào của hạt xí ngầu ngửa lên phải là “1 ăn 6”. Giả sử có 6 người cùng chơi, chọn 6 mặt khác nhau và ai cũng đặt cược 1 đồng thì chỉ có 1 người đúng. Người ấy sẽ nhận 6 đồng (tức 1 ăn 6), gồm 5 đồng “thắng” (chính là tiền thua của 5 người đoán sai) và 1 đồng “vốn” đã bỏ ra. Kết luận: khi một sự việc có xác suất xảy ra là 16,67% thì tỷ lệ cược tương ứng là “1 ăn 6”; cũng như một việc có xác suất 50% thì tỷ lệ cược là “1 ăn 2”.

Đấy mới chỉ là trò chơi đơn giản: “nhà cái” thu hết số tiền độ và chia đều cho những người đoán trúng (tức không lời mà cũng chẳng lỗ). Vẫn theo nguyên tắc “xác suất xảy ra” liên quan chặt chẽ với “tỷ lệ thưởng”, sau đó “nhà cái” giữ lại một phần tiền lời trước khi chia đều tiền độ cho những người trúng thưởng, chúng ta có được “công nghệ cá cược” ở quy mô đơn giản nhất. Hãy trở lại trò thả xí ngầu vừa nêu: nhà cái trên thực tế chỉ ra giá “1 ăn 5” cho người đoán trúng. Tương tự, trong bóng đá, tỷ lệ thưởng cho mục “đội giao bóng trước” (xác suất 50%) thường là “1 ăn 1,9”: cứ 2 người cá 2 kết quả khác nhau thì 1 người thua, một người thắng 90% và nhà cái lời 10%.

Bây giờ hãy nói đến một trận bóng đá. Luôn có 3 khả năng có thể xảy ra (đội A thắng, hòa, đội B thắng) với xác suất tổng cộng là 100%. Phức tạp ở chỗ: trong khi 2 khả năng của trò tung đồng xu hoặc 6 khả năng của trò thả xí ngầu luôn có xác suất bằng nhau thì ngược lại, 3 khả năng của một trận bóng đá có xác suất xảy ra không bằng nhau. Toàn bộ vấn đề của “ngành cá cược bóng đá” nằm ở đây!

Thường thì mỗi công ty cá cược có một nhóm chuyên gia riêng để phân tích xác suất của một khả năng cụ thể (ví dụ khả năng đội khách thắng), từ đó suy ra hai khả năng còn lại và đề ra tỷ lệ thưởng tương ứng. Tuy nhiên, chuyên gia không chỉ là người am tường bóng đá mà còn phải giỏi thống kê và thuộc như cháo các nguyên tắc liên quan đến xác suất. Các phương pháp thống kê, phân tích và các kết quả nghiên cứu khoa học đều được đưa vào máy tính để nhóm chuyên gia này tham khảo. Một ví dụ: người ta thường chọn phương pháp “tính kết quả 4 trận sân nhà, sân đối phương” để lấy xác suất ban đầu, bất kể tên tuổi 2 đội. Công thức luôn là: xác suất chủ nhà thắng bằng [(thắng sân nhà) + (thua trên sân đối phương)] x 100 / tổng số trận.

Ví dụ: trận A gặp B trên sân nhà. A thắng 4, hòa 3, thua 1 trong 8 trận sân nhà gần nhất. B thắng 1, hòa 4, thua 3 trong 8 trận trên sân đối phương gần nhất. Xác suất để A thắng B trên sân nhà sẽ là [(4) + (3)] x 100 / 16 = 43,75%. Trừ phi chuyên gia có những phân tích khác trong những trận cụ thể, công thức này được cài sẵn trong máy cho mọi trận đấu thông thường.

Sau khi xác định được xác suất cụ thể của 1 trong 3 khả năng, người ta suy tiếp 2 khả năng còn lại (theo nguyên tắc tổng số phải là 100%). Lấy 100 chia cho xác suất xảy ra của từng khả năng, sẽ ra tỷ lệ trúng độ cho khả năng ấy. Để có lãi, nhà cái thường cộng thêm “phần lãi” của mình (thường là 3-4%) vào xác suất của từng khả năng. Xác suất (sau khi cộng) của mỗi khả năng càng cao thì tiền trúng thưởng cho khả năng ấy càng giảm. Bạn có thể kiểm chứng những tỷ lệ cược xuất hiện nhan nhản trên mặt báo trước các đợt trận bằng công thức đơn giản: lấy 100 chia cho tỷ lệ thưởng sẽ được xác suất xảy ra của từng khả năng. Vì đấy là tỷ lệ cược đã có phần lời của nhà cái nên kết quả thu được thường là 109-112% (tổng cộng cả 3 khả năng). Điều này có nghĩa là nhà cái hưởng lợi 9-12%, tương đương 3-4% ở mỗi tỷ lệ. Nếu bạn nhẩm tính và thấy kết quả tổng cộng của 3 khả năng nhỏ hơn 100% thì dứt khoát đấy là tỷ lệ không có thật (vì nhà cái sẽ lỗ).

Trên thực tế, các chuyên gia khác nhau có thể đưa ra xác suất khác nhau cho khả năng chủ nhà thắng, nhưng khác biệt không bao giờ lớn vì ý kiến chuyên gia chỉ ảnh hưởng một phần nhỏ đến “kèo”. Mặt khác, nhà cái luôn chủ động điều khiển tỷ lệ thưởng để chia đều số tiền độ vào các “cửa” (tránh nguy cơ phá sản). Chiến lược của các công ty cá cược luôn là tạo thế an toàn: dân cá cược ăn thua với nhau, nhà cái chỉ hưởng phần trăm.